10 lessen uit Denemarken voor de inzet van warmtenetten
De aanleg van warmtenetten in Nederland komt moeizaam op gang. Hoge kosten, lange doorlooptijden en een versnipperde aanpak spelen daarbij een belangrijke rol. Denemarken wordt vaak genoemd als voorbeeldland: daar is warmtenetontwikkeling al decennialang onderdeel van het energiesysteem. Onderzoekers van onder meer TNO en Stichting Warmtenetwerk onderzochten wat Nederland concreet kan leren van de Deense aanpak.
Warmtenetten zijn in Denemarken geen losstaand project, maar een vast onderdeel van de nationale energievoorziening. Inmiddels is ongeveer 70% van de huishoudens aangesloten op een warmtenet. In opdracht van het Nederlandse ministerie van Klimaat en Groene Groei, de Deense Energy Agency, TNO en Stichting Warmtenetwerk analyseerde adviesbureau COWI vijf Nederlandse warmtenetcasussen en lees hier de lessen die daaruit zijn getrokken.
De eerste 5 lessen uit Denemarken voor Nederland:
1. Denk in systemen, niet in losse projecten
In Denemarken worden warmtenetten ontworpen als onderdeel van een groter energiesysteem, met ruimte voor uitbreiding en koppeling met andere netten. In Nederland zijn projecten vaak sterk bron- en locatiegebonden, wat opschaling lastiger maakt.
2. Investeer meer tijd in de planfase
Deense projecten besteden 5 tot 10 procent van het budget aan voorbereiding, zoals scenarioplanning en simulaties. In Nederland wordt sneller gekozen voor een ontwerp, wat later vaak leidt tot aanpassingen en extra kosten.
3. Begin niet altijd volledig duurzaam
Waar Nederland vaak inzet op 100 procent duurzame bronnen vanaf de start, kiest Denemarken voor een gefaseerde verduurzaming. Dat verlaagt de instapkosten en biedt meer flexibiliteit in de verdere ontwikkeling.
4. Integreer warmte en elektriciteit
In Denemarken zijn warmtenetten gekoppeld aan het elektriciteitssysteem via onder meer warmtepompen, opslag en warmtekrachtkoppeling. Dit vergroot de flexibiliteit en verlaagt de systeemkosten.
5. Maak warmteopslag standaard
Zowel korte- als langetermijnopslag is in Denemarken een vast onderdeel van warmtenetten. In Nederland wordt opslag nog vaak als extra optie gezien, terwijl het juist bijdraagt aan stabiliteit en betaalbaarheid.
Lees hier de overige vijf lessen via Stadszaken. Hier is ook het rapport ‘Vergelijkende Analyse van Warmtenetpraktijken’ met alle inzichten van de analyse te downloaden.